هارون وهومن ( گروهى از پژوهشگران )

375

سفرنامه هاى خطى فارسى ( فارسى )

مىآيد . هم در اين روزها ، 3 نفر از اهالى اين‌جا آب برده بود . آبادى « اهر » از جهت خانوارى اندرون و بيرون قصبهء معمورش ، داراى 3 محله است ، موسوم به « نخجوان‌لو » و « سادات‌لو » و « عباس‌لو » . عدهء خانوارش 3000 نفر است ، ولى عدهء نفوسش درست معلوم نيست . آبش از چشم [ ه ] هاى خوب و زلال است ، كه 12 چشمه على الاتصال از توى كوچ [ ه ] ها و خان [ ه ] ها جارى است . معتبرترين آنها « چشمه ابو اسحاق » است . 3 حمام دارد ، كه يكى وقف طلاب است . يك باب « مسجد جامع » بزرگى دارد . از طبقهء علماء معدود مىشود ، مجتهد و قاضى و شيخ الاسلام و امام جمعه ، اسم « ميرزا عبد الغنى » است . ديگر از علماى بافضل اين قصبه « آخوند ملا محمد امين العلما » است ، كه شخص فاضل و عالم و كاملى است . از « اراذل » و « اجامر » اين ولايت ، گاه‌گاهى « شرارت » و « فساد » ديده مىشود ، [ به ] خصوص كه « محرك » و « مقوى » هم باشد . چنان‌كه در اين اوقات ، الواط بىسر و پايان اين‌جا ، « غوغا » و « آشوب » زيادى كرده بودند ؛ به حدى كه از جانب آنها بعض حركات بىقاعده نسبت به « حاكم » و آدم‌هايش صادر گشته بود . در هنگامى كه عرصه از هر طرف براى حكومت تنگ شده بود ، از حسن اتفاقات ، عبور جناب آقاى « ثقة الاسلام » از اين جاى پرغوغا اتفاق افتاد . به حمد اللّه از مقدم شريف‌شان كدر و ملالى كه ما بين حكومت و اهالى بود ، بر طرف شده ، صفا و مسالمت حاصل شد ، [ و ] « امنيّت » كه از خود اين معموره و اطراف آن مرتفع شده بود ، اعاده شد . در روز دويّم توقف ، حكم احضار از « تبريز » رسيده ، خان حاكم هم از محل حكومت حركت كرده و مرتكبين خلاف ، در « تبريز » ، بعد از تحقيق به مجازات رسيدند . محصولات ارضيّهء محال « قراجه‌داغ » فقط « حبوبات » است و از جنگل‌هاى آن بعض ميوه‌جات جنگلى به عمل مىآيد . ذوغال همين جنگل است كه كفايت جمع ساكنين اراضى دور و نزديك اين محال را مىكند . از معادن مشهوره اين اراضى « معدن مس و آهن و ذوغال سنگى »